Bird decline, insect decline and neonicotinoids

Stichting Das & Boom had een kort geding aangespannen om dat te verhinderen. Das & Boom wilde de verkoop voorkomen om planten en dieren te beschermen. De rechter vond het echter te ver gaan om Staatsbosbeheer een verbod op te leggen, omdat internationale en Europese bescherming van biodiversiteit niet zover gaat dat natuurgebied niet verkocht mag worden. Nader onderzoek voorafgaand aan de verkoop is ook niet noodzakelijk. De rechter bepaalde verder dat het stellen van voorwaarden aan de verkoop niet nodig is. De Staat heeft voldoende aannemelijk gemaakt dat hij ook zonder dat de natuurgebieden eigendom zijn van Staatsbosbeheer, kan voldoen aan zijn verplichting te zorgen voor voldoende bescherming van planten en dieren.

Natuurliefhebbers – leden en niet-leden – gaven massaal gehoor aan de oproep die de Partij voor de Dieren onlangs deed om met de partij vierkante meters natuur te kopen. De partij haalde in 2,5 week ruim tweeënhalve ton op. Dat de Partij voor de Dieren tijdens de veiling verleden week het hoogste bod had uitgebracht op een aantal percelen was geen garantie dat de partij de natuur ook daadwerkelijk zou verwerven. Vanmiddag werd bekend dat dat het geval is. Partijleider Marianne Thieme: 'De Partij voor de Dieren is blij dat deze percelen natuur nu definitief in het bezit van de partij zijn. Dit is, nu Staatsbosbeheer de natuur in de uitverkoop heeft gedaan, de beste manier om deze kwetsbare natuur te beschermen tegen afbraak. De Partij voor de Dieren garandeert blijvende bescherming voor de verworven natuur.'

Van mei tot oktober 2013 inspecteren de Inspectie Leefomgeving en Transport, de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit en de Waterschappen gezamenlijk bij hoveniers en bij gemeenten of zij onkruid op de voorgeschreven wijze bestrijden. Het gebruik van producten tegen ongewenste plantengroei is aan strenge regels gebonden. Bij de onkruidbestrijding richten de inspecties zich vooral op de toepassing van middelen met de werkzame stof glyfosaat. Resten van glyfosaat zijn de afgelopen jaren in hoge concentraties in het oppervlaktewater aangetroffen en vaak afkomstig van onkruidbestrijding op verhardingen. Gebruik van glyfosaat op verhardingen mag alleen onder strikte voorwaarden. Gemeenten zijn vaak opdrachtgever voor onkruidbestrijding, voeren die zelf uit of laten dat door hoveniers en andere bedrijven doen. De Inspecties en Waterschappen bundelen nu hun capaciteit en kennis en zullen in gecombineerde teams bij bedrijven en gemeenten nagaan of deze over de vereiste certificaten beschikken, de juiste technieken gebruiken en de juiste middelen toepassen. Bij overtredingen zal worden opgetreden.

Een grootschalige inventarisatie van de natuur in het Verenigd Koninkrijk heeft aangetoond dat de meeste soorten worstelen om te overleven en dat een op de drie soorten in de afgelopen halve eeuw in aantal is gehalveerd. Het verslag werd opgesteld door natuurbeschermingsorganisaties waaronder de Wildlife Trusts, de Mammal Society, Buglife en de Marine Conservation Society. Het unieke verslag, gebaseerd op wetenschappelijke analyse van tientallen miljoenen waarnemingen van vrijwilligers, toont aan dat insecten, vogels, vissen, amfibieën, reptielen en planten in de problemen zijn geraakt. Het volledige rapport is online verkrijgbaar: www.rspb.org.uk / stateofnature. Van meer dan 6000 soorten die met behulp van moderne Rode Lijst criteria in het Verenigd Koninkrijk zijn onderzocht, wordt ruim 1 op de 10 met uitsterven bedreigd. In de overzeese gebieden van het Verenigd Koninkrijk, die een rijke fauna van groot internationaal belang bezit, lopen meer dan 90 soorten een hoog risico uit te sterven. De helft van de onderzochte soorten ondergaan sterke veranderingen in aantal of territoria, wat aangeeft dat de recente veranderingen in het milieu een dramatische werking op de natuur in het Verenigd Koninkrijk hebben. De intensivering van de landbouw heeft ingrijpende en langdurige gevolgen voor de natuur gehad. Volgens de toxicoloog Henk Tennekes heeft met name het veelvuldige gebruik van de voor insecten zeer giftige neonicotinoide insecticiden, die in de bodem en het water accumuleren, een rampzalige werking op de natuur, zoals beschreven in zijn in 2010 gepubliceerde boek "Disaster in the Making".

Op 31 mei 2011 heeft de Tweede Kamer een motie van Ronald Plasterk (PvdA) en Han ten Broeke (VVD) aangenomen die de regering opdraagt zich in te zetten voor ‘een hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid, gericht op de liberalisering van de handel, duurzaamheid en afbouw van inkomenssteun en het beperken van de uitgaven’. Op 13 maart 2013 stemde het Europarlement over de toekomst van deze grootste slokop van het Europese budget. Na de stemming heerste in het kamp dat op verandering hoopte verslagenheid. De boeren blijven met meer dan vijftig miljard euro per jaar bijna veertig procent uit de Europese begroting happen. De ambitie om de uitkering van al dat geld aan strenge voorwaarden op het gebied van milieu en natuur te binden, is sterk afgezwakt. De lobby heeft het boerenbelang uitstekend weten te dienen. Oud-landbouwministers en bestuurders van boerenbonden zitten op sleutelposities in de landbouwcommissie van het Europese parlement. Europarlementariërs die zelf boerenbedrijven bezitten die Europees geld krijgen, beslissen mee over de toekomst van de subsidies waarvan ze zelf profiteren. “Het Europees landbouwbeleid gaat niet mee met de tijd. Het beloont grootschaligheid ten koste van kleinschalige boerenbedrijven, dierenwelzijn en natuur.” Dat concludeert GroenLinks-Europarlementariër Bas Eickhout na de teleurstellend verlopen stemming in het Europees Parlement.

In de wijken De Berkte en De Langkamp in Raalte doet de gemeente de komende tijd twee proeven met de onkruidbestrijding. In De Berkte wordt het onkruid bespoten met een vetzuur dat biologisch afbreekbaar is. Dit gebeurt één keer in mei/juni en één keer na de zomer. In een deel van De Langkamp wordt getest met heteluchtonkruidbestrijding (HOB). Dit gebeurt in de Gaarden, het Woold en de Havezathe. Dan wordt het onkruid verschroeid door hete lucht, hier komen geen vlammen bij vrij. Deze bestrijding wordt vier keer in een jaar gedaan, het resultaat moet hetzelfde zijn als met het spuiten van chemische bestrijdingsmiddelen.

Daarbij stijgt ook met name de vraag naar regionaal geteelde en verwerkte producten. Biologisch is geen modetrend, maar een stabiele groeimarkt die behoefte heeft aan biologische producten uit de regio. „Bedrijven die wel over zouden willen stappen naar biologische landbouw moeten een duwtje in de rug krijgen. De politiek moet hiervoor betrouwbare randvoorwaarden scheppen en de juiste koers uitzetten", zegt Peter Warlich, biologisch teler uit Apenburg in Sachsen-Anhalt en presidiumlid van bio-vereniging Naturland. „Regionale, biologische teelt zorgt voor het behoud van het cultuurlandschap en biodiversiteit en schept arbeidsplaatsen in landelijke streken. Daarom moet dit met grote prioriteit ondersteund worden", benadrukt Warlich.

Veertig jaar geleden broedden er nog 100.000 paartjes grutto's in Nederland. Daarvan zijn er nu nog maar zo'n 40.000 over. De grutto (Limosa limosa) gaat al 20 jaar met ongeveer 5% per jaar achteruit in Nederland. Als deze trend doorzet, ziet het er slecht uit voor het voortbestaan van de grutto. In het Groene Hart voert Staatsbosbeheer in samenwerking met boeren al jarenlang graslandbeheer op maat. Er wordt pas laat gemaaid, zodat de jonge grutto's in het veilige, hoge gras voldoende beschutting en eetbare insecten kunnen vinden. Dit leidde ook tot succes: vorig jaar verbleven recordaantallen grutto's en hun kuikens in het Groene Hart. Maar dit voorjaar is voor de kwetsbare weidevogelsoorten een tegenvaller: tot nu toe zijn ongeveer de helft tot zeventig procent van de aantallen grutto's van vorig jaar aan het broeden gegaan in de Donkse Laagten en De Wilck.

Dat zegt aantredend hoogleraar landbouwecologie aan de Wageningen Universiteit Pablo Tittonell in een interview met Trouw. Nederland heeft volgens Tittonell de ideale bodem, het geschikte klimaat, ervaring met watermanagement en ondernemende en innoverende boeren. Zijn pleidooi is opmerkelijk, omdat bestuursvoorzitter van de universiteit Aalt Dijkhuizen al meerdere keren heeft afgegeven op de biologische landbouw. Bij de opening van het academisch jaar in 2012 stelde Dijkhuizen bijvoorbeeld dat verdere intensivering van de landbouw nodig is om de wereldbevolking ook in de toekomst te kunnen voeden.

Het concern heeft door zijn gewiekst lobbywerk immers een dominante inbreng in het voedselbeleid van de Europese Unie. Dat schrijft het online magazine Deutsche Wirtschaftsnachrichten naar aanleiding van de plannen van de Europese Commissie om landbouwers en particulieren te verplichten om uitsluitend van officieel erkend zaaigoed gebruik te maken. Die beslissing komt volgens critici enkel ten goede aan de grote producenten van zaaigoed, die ook nu al de zadenmarkt grotendeels onder elkaar verdelen. Eerder was al bepaald dat in de Europese landbouw alleen gebruik gemaakt mocht worden van officieel erkend zaaigoed. Daarbij was wel een uitzondering gemaakt voor een aantal voor oude en zeldzame soorten, die vooral door particulieren voor kleinschalig gebruik werden toegepast. Die uitzondering zou echter nu worden geschrapt. Daardoor dreigt volgens critici echter de diversiteit op de Europese voedingsmarkt volledig uitgehold te worden en zouden heel wat historische soorten groenten en graan definitief uit de teelt verdwijnen. Dat zou leiden tot een verregaande uniformisering van het Europese menu. Er wordt op gewezen dat op de voorbije honderd jaar al 90 procent van alle soorten zijn verdwenen.