Bird decline, insect decline and neonicotinoids

De duinpieper Anthus campestris behoort tot de inmiddels 433 soorten waarvan bekend is dat ze uit Nederland verdwenen zijn sinds circa 1950. De oostelijke witsnuitlibel Leucorrhinia albifrons, de grote vuurvlinder Lycaena dispar, de kemphaan Philomachus pugnax, de tengere distel Carduus tenuiflorus en de kuifleeuwerik Galerida cristata horen bij de 558 soorten die momenteel ernstig bedreigd zijn. De verschillen tussen de soortgroepen zijn echter groot. Van de dagvlinders, reptielen en steenvliegen is meer dan driekwart van de soorten in gevaar.

Het gaat niet goed met de weidevogels. In tien jaar tijd nam het aantal grutto’s Limosa limosa in ons land met 50 procent af. Schokkende cijfers, zeker als je je bedenkt dat bijna alle grutto’s in Europa ons landje uitzoeken om te broeden. Met de kemphaan Philomachus pugnax gaat het nóg slechter, daarvan leven nog maar 100 paartjes in ons land. 19 van de 30 weidevogelsoorten staan op de Rode Lijst van Nederlandse broedvogels.

Net zoals andere stadsvogels (huismus Passer domesticus en spreeuw Sturnus vulgaris) kent ook de gierzwaluw Apus apus, die zich uitsluitend met insecten voedt, een ernstige terugval. Als een gierzwaluw jongen heeft, kan hij tot 20.000 insecten per dag vangen. Een belangrijke oorzaak van de achteruitgang is dan ook het overmatige insecticidengebruik.

Uit zogenoemde slaapplaatstellingen blijkt dat de aantallen de laatste tien tot twintig jaar sterk zijn afgenomen, zo liet de Vogelbescherming woensdag weten. In de jaren negentig van de vorige eeuw werden jaarlijks 60.000 tot 100.000 van deze vogeltjes geteld. De laatste jaren zijn dat er maximaal 20.000.

De ortolaan Emberiza hortulana en de grauwe gors Miliaria calandra zijn verdwenen uit de landbouwgebieden in Nederland. Dat meldt het Compendium voor de Leefomgeving.

Met toestemming van auteur Jop de Vrieze uit het
NRC Handelsblad van 29-08-2009, Bijlage Wetenschap

Met de honingbij gaat het niet goed. Hoe gaat het met de andere insecten in Nederland? Slecht.

Het gaat bar slecht met de kievit Vanellus vanellus. De laatste vijf jaar is sprake van een forse achteruitgang, in Friesland lokaal variërend van 4,5 tot 8,5 procent per jaar. Dit blijkt uit cijfers van onderzoeksinstituut Sovon.

De Steenuil Athene noctua is een vogel van het halfopen agrarische landschap met houtwallen en een korte vegetatie. Regenwormen en insecten vormen met 75% het hoogste aandeel van het voedsel van de Steenuil. Op plaatsen waar de vegetatie kort is, wordt lopend, huppend en soms rennend gejaagd op insecten en wormen. Als de achteruitgang van de Steenuil zich in het huidige tempo voortzet, zal deze uil spoedig uit het Friese cultuurlandschap zijn verdwenen.

Het ene seizoen is uiteraard en wellicht gelukkig niet altijd te vergelijken met het andere seizoen, maar met name dit jaar ben ik toch wel een beetje geschrokken van een aantal zaken. In het voorjaar viel het mij op dat er schrikbarend minder kieviten Vanellus vanellus en andere weidevogels aanwezig waren in het gebied nabij mijn woonplaats Dronten in Flevoland. In de loop van 2008 merkte ik eveneens dat er opvallend weinig insecten aanwezig zijn.